Rok 2024

ROKIEM
POWSTANIA WARSZAWSKIEGO

O Nas

Stowarzyszenie Warszawa ’44 zostało powołane w 2024 roku jako formalna organizacja mająca na celu upamiętnienie Powstańców Warszawskich. Przez wiele lat jego członkowie jako grupa inicjatywna organizowali liczne wydarzenia, kultywując pamięć o Powstaniu Warszawskim i przybliżając rolę tego heroicznego wydarzenia w kształtowaniu tożsamości historycznej Polski i Europy.

Naszym celem jest propagowanie wiedzy oraz świadomości historycznej i kulturowej dotyczącej dziejów Polski z okresu II Wojny Światowej. Chcemy, aby pamięć o bohaterach Powstania budowała szacunek do Ojczyzny, a wartości takie jak wolność i bezpieczeństwo były doceniane przez kolejne pokolenia.

Zobacz Więcej

Wsparcie

Wspieramy inicjatywy krzewiące postawy patriotyczne oraz budujące społeczeństwo obywatelskie, oparte na solidnej wiedzy o historii Polski w okresie II Wojny Światowej. Dostrzegamy silną potrzebę wspierania działań, które promują patriotyzm i wzmacniają fundamenty społeczeństwa obywatelskiego.

Warsaw

44

Warsaw

44

Jak realizujemy Nasze cele:

Współpracujemy z Muzeami, Ministerstwami, Miastem Stołecznym, Mazowieckim urzędem wojewódzkim, licznymi stowarzyszeniami, związkami i drużynami sportowymi

Propagujemy obchody powstania warszawskiego w całej Polsce

Dbamy o to, aby rocznica wybuchu powstania
(1 sierpnia) co roku jednoczyła wszystkich Warszawiaków, m.in. poprzez umieszczanie symboli powstańczych w przestrzeni publicznej

Rozpowszechniamy tematykę Powstania w krajach Unii Europejskiej

Budujemy świadomość historyczną (w tym powstańczą) Polaków poprzez:

wystawy (promujemy nowatorskie formy pokazywania historii Polski

koncerty (piosenek powstańczych oraz współczesnych utworów o tematyce powstańczej)

Konkursy wiedzy o historii Warszawy(w tym Powstania Warszawskiego) i historii Polski

Patronat

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Ministerstwo Sportu i Turystyki
Wojewoda Mazowiecki

Patronat

Partnerzy Stowarzyszenia

Partnerzy Stowarzyszenia

Partnerzy Stowarzyszenia

Patronat medialny

Polska Press Group

Wydarzenia

2024

Patronat wojewody mazowieckiego

01.04.2024

Uczestnictwo w sesji RMSW

14.03.2024

Uczestnimy w sesji RMSW, gdzie na wniosek Pani Przewodniczącej Rady Miasta Doroty Grupinskiej i poparciu wszystkich Radnych,Rada Miasta st.Warszwy ogłasza rok 2024 Rokiem pamięci Powstania Warszawskiego

Patronat ministerstwa kultury i dziedzictwa narodowego

03 – 04.2024

Po spotkaniu w Ministerstwie z Sekretarzem Stanu Panią Bożeną Żelazowska, przedstawieniu celów stowarzyszenia,spełnienia odpowiednich formalności otrzymujemy Patronat na szereg działań związanych z 80 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego w roku 2024.

Wizyta Przewodniczącej Parlamentu Europejskiego Roberty Metsoli w Muzeum Powstania Warszawskiego

15.02.2024

Na nasze zaproszenie pani Roberta Metsola, podczas oficjalnej wizyty w Polsce, odwiedziła Muzeum Powstania Warszawskiego. Zapoznała się z historią Powstania, naszego miasta oraz wpisała się do księgi pamiątkowej.

Powołanie Stowarzyszenia

12.01.2024

Na początku roku 2024 podejmujemy decyzję o powołaniu stowarzyszenia . W połowie lutego otrzymujemy odpowiedź z Krajowego Rejestru Sądowego o zarejestrowaniu naszego stowarzyszenia pod nazwą Warszawa 44

2023

Udział Stowarzyszenia w Pikniku Naukowym w Warszawie

23.09.2023

Podczas Pikniku mieliśmy okazję zaprezentować jego uczestnikom misję i działalność Stowarzyszenia oraz zorganizować konkursy wiedzy historycznej z nagrodami ufundowanymi przez Stowarzyszenie

2023

Uczestnictwo w obchodach 79. rocznicy Powstania Warszawskiego w kilku kluczowych dla wybuchu i przebiegu Powstania Warszawskiego miejscach

1.08-3.08 2023

Zorganizowaliśmy akcję „Ku pamięci”, w ramach której wiele osób 1 sierpnia założyło koszulki z motywem powstańczym, aby upamiętnić dzień wybuchu Powstania. W akcji udział wzięli kierowcy i motorniczy z MZA oraz Tramwajów Warszawskich, urzędnicy z Urzedów Dzielnicowych Warszawy z Bemowa, Ursusa oraz Ursynowa a także prywatne podmioty gospodarcze, m.in. sieć supermarketów FRAC, mikroprzedsiębiorstwa oraz wielu mieszkańców Warszawy i Mazowsza. Zamieściliśmy także grafiki powstańcze w WKD oraz Tramwajach Warszawskich. Celem akcji było pokazanie jedności oraz zbiorowej pamięci o Powstaniu i jego bohaterach.

Uroczysta sesja Rady Warszawy upamiętniająca Powstanie Warszawskie

31.07.2023

Jako inicjatywa warszawa44 31 lipca 2023r. zostajemy zaproszenie na uroczystą sesję Rady Miasta Stołecznego Warszawy

Warszawa44

Prasa O Nas

Nazwa artykułu z przekierowaniem
Nazwa artykułu z przekierowaniem
Nazwa artykułu z przekierowaniem
Nazwa artykułu z przekierowaniem

Prasa O Nas

Galeria

Historia Powstania Warszawskiego

Warszawa, znana przed wojną jako Paryż Północy, była dynamicznym i pięknym miastem, które w 1939 roku miało 1,289,000 mieszkańców, z czego około 32% stanowili Żydzi.

Wybuch II wojny światowej

1 września 1939 roku, Niemcy hitlerowskie napadły na Polskę, rozpoczynając II wojnę światową. Niedługo potem, 17 września, Polska została zaatakowana ze wschodu przez Związek Radziecki. Po trzech tygodniach oporu, 27 września, Niemcy zajęli Warszawę, co zapoczątkowało sześć lat brutalnej okupacji.

Okupacja i eksterminacja

Jesienią 1939 roku Niemcy zaczęli systematyczną eksterminację ludności Warszawy, skupiając się na inteligencji. Gestapo aresztowało wielu przedstawicieli inteligencji, korzystając z wcześniej przygotowanych list. Aresztowanych umieszczano w więzieniach, wysyłano do obozów koncentracyjnych lub mordowano, m.in. w Palmirach. Od 1942 roku nasiliły się łapanki uliczne, wywożenia do obozów i na przymusowe roboty do Rzeszy, oraz masowe egzekucje. Liczba mieszkańców stolicy gwałtownie malała.

Getto warszawskie

W październiku 1940 roku Niemcy utworzyli getto, otaczając murem część Śródmieścia, gdzie zamknęli Żydów z Warszawy i okolic. Żydzi w getcie byli poddani bezlitosnej eksterminacji. W kwietniu 1943 roku doszło do ostatecznej likwidacji getta, co doprowadziło do powstania w getcie warszawskim, które trwało od 18 kwietnia do 8 maja 1943 roku. Kilkuset bojowców żydowskich stawiło opór, ale po upadku powstania teren getta został całkowicie zrównany z ziemią. W czasie istnienia getta zamordowano lub wywieziono do obozów 370,000 polskich Żydów.

Ruch oporu

Już po kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 roku zaczęły się formować struktury ruchu oporu. Polska, nie podpisawszy aktu kapitulacji, utworzyła rząd na emigracji, a polskie siły zbrojne walczyły na zachodzie. W kraju działały podziemne organizacje zbrojne, takie jak POZ i ZWZ, przekształcone w 1942 roku w Armię Krajową (AK), podporządkowaną rządowi emigracyjnemu w Londynie.

Powstanie
Warszawskie

1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00 wybuchło Powstanie Warszawskie. Do walki stanęło około 50,000 powstańców Armii Krajowej, ale byli oni słabo uzbrojeni. Niemiecki przeciwnik, liczący około 50,000 żołnierzy, miał miażdżącą przewagę w uzbrojeniu, w tym czołgi, samoloty, pociągi pancerne, artylerię i miotacze min.

Walka i kapitulacja

Walki toczyły się w różnych dzielnicach Warszawy, zaczynając od Pragi, poprzez Wolę, Ochotę, Stare Miasto, Powiśle, Czerniaków, Mokotów, aż po Żoliborz. Niemcy, mając ogromną przewagę, systematycznie niszczyli dzielnice, mordując ludność cywilną i niszcząc budynki. Ostatecznie, 2 października 1944 roku, podpisano akt kapitulacji Powstania. Oddziały powstańcze, przekształcone 20 września 1944 roku w Warszawski Korpus Armii Krajowej, po złożeniu broni trafiły do niewoli.

Straty i zniszczenia

Powstanie Warszawskie, największy zryw wolnościowy II wojny światowej, trwało 63 dni. W jego trakcie zginęło około 16,000 powstańców i 150,000 cywilów. Niemieckie straty wyniosły około 26,000 zabitych, rannych i zaginionych. Po kapitulacji, na osobisty rozkaz Hitlera, miasto było systematycznie niszczone i rabowane. 17 stycznia 1945 roku, Warszawa została „wyzwolona” przez Armię Czerwoną i Ludowe Wojsko Polskie, ale była już wtedy zrujnowana i opustoszała.

Warszawa po Powstaniu

W czasie okupacji hitlerowskiej Warszawa straciła około 850,000 mieszkańców, w tym 170,000 w czasie Powstania. Dla porównania, straty Francji w II wojnie światowej wyniosły 810,000 osób, a Wielkiej Brytanii 388,000. Polska straciła 6,850,000 osób w trakcie całej wojny, wliczając zarówno wojsko, jak i ludność cywilną.

zabitych cywilów
poległych powstańców
rannych

Oś czasu

1 sierpnia 1944 r. na mocy decyzji Dowódcy AK gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” w Warszawie wybuchło powstanie. Przez 63 dni prowadzono z wojskami niemieckimi heroiczną i osamotnioną walkę, której celem była niepodległa Polska, wolna od niemieckiej okupacji i dominacji sowieckiej.

Zobacz oś czasu

31 lipca

Dowódca Armii Krajowej gen. Tadeusz Komorowski „Bór” wydał dowódcy Okręgu AK Warszawa-Miasto płk. Antoniemu Chruścielowi „Monterowi” rozkaz o rozpoczęciu 1 sierpnia 1944 r. o godz. 17.00 zbrojnej walki z Niemcami w Warszawie.

1 sierpnia

O godz. 17.00 (godzina „W”) wybuchło Powstanie Warszawskie. Do pierwszych walk z Niemcami doszło na Żoliborzu już ok. godz. 14.00; na Woli i w Śródmieściu Północ – ok. 16.00.
„Polacy! Od dawna oczekiwana godzina wybiła. Oddziały Armii Krajowej walczą z najeźdźcą niemieckim we wszystkich punktach Okręgu Stołecznego” – napisano w pierwszej powstańczej odezwie, rozklejonej na ulicach stolicy.
Siły Armii Krajowej liczyły 40-45 tys. żołnierzy, zorganizowanych w ośmiu obwodach podległych Komendzie Okręgu Warszawskiego AK (Śródmieście, Żoliborz, Wola, Ochota, Mokotów, Praga, Powiat i Okęcie) oraz w oddziałach wydzielonych. Powstańcy dysponowali ok. 2,5 tys. pistoletów, 1475 karabinami, 420 pistoletami maszynowymi, 94 ręcznymi karabinami maszynowymi, 20 ciężkich karabinami maszynowymi.
Powstańcy zdobyli hotel „Victoria” przy ul. Jasnej – miejsce to wybrano następnie na kwaterę płk. Chruściela „Montera”.
Żołnierze AK opanowali gmach Towarzystwa Ubezpieczeń „Prudential” (najwyższy wówczas budynek w Warszawie – 68 m wysokości) przy Placu Napoleona (obecnie Plac Powstańców Warszawy); na jego dachu zawieszono polską flagę.
Do polskiej niewoli trafił mjr Max Dirske, najwyższy stopniem niemiecki oficer przetrzymywany przez powstańców.
W reakcji na wybuch powstania w Warszawie Reichsfuehrer SS Heinrich Himmler powiedział: „Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy”.

2 sierpnia

Powstańcy zdobyli Pocztę Główną, Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych, Pałac Krasińskich, fabrykę Monopolu Tytoniowego oraz Elektrownię Warszawską na Powiślu.
W wyniku ran zmarła Krystyna Krahelska „Danuta” – poetka, autorka jednej z najpopularniejszych piosenek powstańczych „Hej chłopcy, bagnet na broń!”.
Ukazał się pierwszy powstańczy numer pisma AK „Biuletyn Informacyjny”.
Niemcy dokonali egzekucji ponad 600 osób przetrzymywanych w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej.
W klasztorze Ojców Jezuitów przy ulicy Rakowieckiej Niemcy najpierw schwytali kilkudziesięciu zakładników – zakonników i przypadkowych wiernych (w tym kobiety i chłopca), a następnie zabili większość z nich. Łącznie od kul karabinów i w wyniku eksplozji granatów zginęło ok. 40 osób.

3 sierpnia

Niemieckie bombowce po raz pierwszy od wybuchu powstania zbombardowały Warszawę.
Powstańcy opanowali Dworzec Pocztowy, Pałace Blanka i Mostowskich oraz Arsenał.
Komendant Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) Icchak Cukierman wydał odezwę do bojowników żydowskiego ruchu oporu z apelem o wstępowanie w szeregi powstańcze i walkę z Niemcami. „Od trzech dni lud Warszawy prowadzi walkę orężną z okupantem niemieckim. Bój ten jest i naszym bojem (…). Przez bój do zwycięstwa do Polski wolnej, niepodległej, silnej i sprawiedliwej” – głosiła odezwa.

4 sierpnia

Początek trwającej do 25 sierpnia fali masowych rozstrzeliwań, grabieży, podpaleń i gwałtów na warszawskiej Ochocie. 
Zarządzenie Komendy Okręgu Warszawa AK wzywające mieszkańców stolicy do budowy barykad.
Powstańczy sztab dowodzenia opuścił hotel „Victoria” i przeniósł się do budynku PKO przy ul. Jasnej.
Niemcy zrzucili z samolotów datowane na 2 sierpnia ulotki do żołnierzy AK, wzywające do zaprzestania działań zbrojnych przeciw Niemcom, rzekomo podpisane przez gen. Komorowskiego „Bora”.
Poległ Krzysztof Kamil Baczyński, poeta, czołowy przedstawiciel tzw. Pokolenia Kolumbów, żołnierz Batalionów AK „Zośka” i „Parasol”.
Załogi polskich i brytyjskich samolotów dokonały pierwszych zrzutów nad walczącą Warszawą.

5 sierpnia

Powstańcy zdobyli „Gęsiówkę” – niemiecki obóz koncentracyjny (KL Warschau) przy ul. Gęsiej, uwalniając 348 Żydów.
Brygada SS dowodzona przez SS-Oberfuehrera Oskara Dirlenwangera zamordowała na Woli około 20 tys. ludzi. W ciągu następnych dni liczba ofiar wzrosła do 40 tys.
Zakończyła się niemiecko-sowiecka bitwa na przedpolach Pragi.

6 sierpnia

PocząteNiemcy uruchomili w Pruszkowie obóz przejściowy (Dulag 121) dla ludności cywilnej Warszawy. Ogółem przeszło przez niego ok. 550 tys. mieszkańców stolicy.
Utworzenie Wojskowej Służby Społecznej (WSS), podlegającej Biurze Informacji i Propagandy Komendy Okręgu Warszawa AK. Do zadań WSS należała pomoc powstańcom oraz cywilom.
Rozpoczęła działalność harcerska poczta polowa

7 sierpnia

Walki Zgrupowania „Radosław” na cmentarzach kalwińskim i ewangelickim.

8 sierpnia

Pierwsza audycja powstańczej radiostacji AK „Błyskawica – nadana z gmachu PKO. „Halo, tu mówi +Błyskawica+! Stacja nadawcza Armii Krajowej w Warszawie, na fali 32, 8 oraz 52, 1 m. Duch Warszawy jest wspaniały” – to pierwsze słowa, jakie na falach „Błyskawicy” popłynęły w eter.
W wydawanym przez Referat Prasowy Okręgowej Delegatury Rządu RP na m.st. Warszawę „Komunikacie Informacyjnym” ukazało się obwieszczenie o powszechnym obowiązku pracy.

9 sierpnia

Walki Zgrupowania „Radosław” na cmentarzach kalwińskim i ewangelickim.W trakcie ewakuacji Niemców z Pałacu Bruehla, siedziby gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera, zginął jego zastępca – dr Herbert Hummel.
Ukazały się pisma „Kurier Stołeczny” i „Barykady Powiśla”.Walki Zgrupowania „Radosław” na cmentarzach kalwińskim i ewangelickim.

11 sierpnia

Rozkaz płk. Chruściela „Montera” regulujący zasady posługiwania się bronią oraz przepisy dotyczące wyposażenia i umundurowania.
Wojska niemieckie opanowały Wolę i Ochotę.
Odwrót Zgrupowania „Radosław” w kierunku Starego Miasta; z funkcji dowódcy zgrupowania ustąpił ciężko ranny ppłk Jan Mazurkiewicz „Radosław”.
Powstańcom przyznano pierwsze krzyże Virtuti Militari za udział w walkach z Niemcami.

12 sierpnia

Niemcy odbili z rąk polskich gmachy Dyrekcji Wodociągów i Kanalizacji, Starostwa Grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego, a także Wojskowy Instytut Geograficzny, Miejski Instytut Higieny i Dom Turystyczny.
Ukazał się pierwszy numer pisma „Barykada”.
vDo Auschwitz dotarły dwa pierwsze (12 i 13 sierpnia) i najliczniejsze transporty, łącznie 6 tys. warszawiaków, umieszczonych po wybuchu powstania w obozie przejściowym w Pruszkowie. W sumie Niemcy deportowali z Warszawy ok. 550 tys. mieszkańców i ok. 100 tys. ludzi z najbliższych okolic miasta. 55 tys. osób wywieźli stamtąd do obozów koncentracyjnych, z czego ok. 13 tys. do Auschwitz.

13 sierpnia

Niemcy zajęli Stawki, co spowodowało zamknięcie pierścienia wokół Starego Miasta.
Na ul. Kilińskiego przy Podwalu eksplodował niemiecki transporter z ładunkami wybuchowymi, zdobyty przez powstańców; w wyniku eksplozji śmierć poniosło co najmniej 300 osób, wśród nich 67 żołnierzy Batalionu „Gustaw”.
W kinie „Palladium” przy ul. Złotej odbył się dziennikarski pokaz kroniki filmowej „Warszawa walczy”.

14 sierpnia

Walki o Uniwersytet Warszawski: powstańcy zdobyli transporter opancerzony z Dywizji SS „Wiking”, nazywany „Jasiem” oraz „Szarym Wilkiem”.
Ewakuacja Szpitala Maltańskiego z ul. Senatorskiej na ul. Zgoda.

15 sierpnia

Uroczystości w oddziałach powstańczych z okazji Święta Żołnierza Polskiego, obchodzonego na pamiątkę Bitwy Warszawskiej 1920 r.

16 sierpnia

Niemcy zajęli Stawki, co Komunikat Radia Berlin o zdławieniu polskiego powstania w Warszawie.
W walkach na Starym Mieście polegli żołnierze AK: Tadeusz Gajcy – poeta, prozaik, krytyk literacki, redaktor konspiracyjnego pisma „Sztuka i Naród”, oraz Zdzisław Stroiński – poeta, również związany z pismem „Sztuka i Naród”.

17 sierpnia

Walki o Uniwersytet Warszawski: poPolskie Radio nadało pierwszą słyszalną w Londynie audycję z powstańczej Warszawy.

18 sierpnia

Niemcy utworzyli Grupę „Dirlenwanger”, ok. 6,5 tys. oddział dowodzony przez SS-Oberfuehrera Oskara Dirlenwangera, którego żołnierze zasłynęli ze szczególnego okrucieństwa wobec polskich cywilów w czasie tzw. rzezi Woli.
Wojska niemieckie zajęły Zamek Królewski.

21 sierpnia

Nieudana próba przebicia się oddziałów powstańczych z Kampinosu i Żoliborza na Stare Miasto. W ciągu dwóch dni zaciętych walk (do 22 sierpnia) straty Polaków wyniosły ok. 400 zabitych i rannych.
Niemcy wysadzili w powietrze Pawiak oraz pobliskie więzienie dla kobiet – nazywane Serbią.
Projekcja drugiej kroniki filmowej „Warszawa walczy” w kinie „Palladium”

22 sierpnia

Powstańcy zdobyli gmach tzw. Małej PAST-y (podstacji telefonów) przy ul. Piusa XI (obecnie ul. Piękna).

23 sierpnia

Niemcy utworzyli Grupę „Dirlenwanger”, ok. 6,5 tys. oddział dowodzony przez SS-Oberfuehrera Oskara Dirlenwangera, którego żołnierze zaPowstańcy odbili z rąk niemieckich kościół św. Krzyża na Krakowskim Przedmieściu i pobliską Komendę Policji.
Polskie natarcie na Uniwersytet Warszawski.

25 sierpnia

Powstańcy opanowali „Cafe Club” przy ul. Nowy Świat.

26 sierpnia

Sztab Komendy Głównej AK ewakuował się kanałami ze Starego Miasta do Śródmieścia.

27 sierpnia

Powstańcy zostali wyparci z Katedry św. Jana przy ul. Świętojańskiej. Niemcy wkroczyli również do Szpitala św. Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej.
Ppłk Mazurkiewicz ponownie objął dowództwo nad Zgrupowaniem AK „Radosław”, zastępując ciężko rannego mjr. Wacława Janaszka „Bolka”.

28 sierpnia

Niemcy zajęli gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych.
Okręgowy Delegat Rządu na Warszawę Marceli Porowski podpisał zarządzenie o powszechnym obowiązku pracy dla mężczyzn (od 17 do 50 lat) i kobiet (od 17 do 40 lat).

29 sierpnia

USA i Wielka Brytania ogłosiły deklaracje, na mocy których żołnierzom AK przyznano pełnię praw kombatanckich.

30 sierpnia

Niemcy zamordowali ok. 300 pacjentów szpitala św. Jana Bożego. Podobna liczba chorych zginęła lub została ranna w wyniku bombardowania Szpitala Ujazdowskiego przy ul. Chełmskiej.

31 sierpnia

Nieudana próba przebicia się oddziałów powstańczych z Grupy „Północ” AK ze Starego Miasta do Śródmieścia; ok. 300 rannych i zabitych.
W kościele Sakramentek na Nowym Mieście w wyniku nalotu zginęło ok. 1000 osób; 300 ofiar bombardowania Pasażu Simonsa, u zbiegu ulic Długiej i Nalewki.
Niemcy wywieźli do KL Stutthof ponad 3100 więźniów obozu w Pruszkowie, wśród nich m.in. powstańców warszawskich.

1 września

Rozkaz Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego do żołnierzy AK, zawierający ostrą krytykę postawy zachodnich aliantów wobec Powstania Warszawskiego i Polski.

2 września

Kapitulacja sił powstańczych na Starym Mieście – łącznie podczas walk poległo ok. 7 tys. żołnierzy AK, co stanowiło ok. 40 proc. całości strat w powstaniu. Zniszczeniu od niemieckiego pocisku uległa Kolumna Zygmunta III Wazy na Placu Zamkowym.
Niemcy zamordowali ok. 1300 osób w opuszczonym przez powstańców Starym Mieście.
Poczta Polowa AK wyemitowała pierwszy powstańczy znaczek, według projektu Stanisława Tomaszewskiego „Miedzy”.
Niemcy zajęli Sadybę.
Zmasowany atak bombowy niemieckich samolotów na Warszawę.
Powstańcy opanowali gmach Związku Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej (YMCA) przy ul. Konopnickiej.

3 września

Niemcy uznali prawa kombatanckie żołnierzy AK.

4 września

Rozwiązanie Grupy „Północ” AK.
Ppłk Mazurkiewicz „Radosław” został mianowany dowódcą odcinka Czerniaków.
Bombardowanie gmachu PKO przy ul. Jasnej i elektrowni na Powiślu.

5 września

Powstańcy wycofują się z elektrowni na Powiślu.

5 września

Padły ostatnie punkty polskiego oporu na Powiślu.

7 września

Rozmowy delegacji powstańczej, w składzie m.in. z wiceprzewodniczącą Prezydium Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża Marią Tarnowską, z głównodowodzącym wojsk niemieckich gen. SS i Policji Erichem von dem Bachem-Zelewskim w sprawie ewakuacji ludności cywilnej z Warszawy.
Władze powstańcze wprowadziły na Żoliborzu godzinę policyjną, obowiązującą od godz. 20.

8 września

Ewakuacja 5 tys. cywilów z terenów ogarniętych walkami do części Śródmieścia zajmowanej przez Niemców.

10 września

Natarcie Armii Czerwonej na przedmoście warszawskie.
Polskie Radio ogłosiło listę 28 niemieckich dowódców, którzy byli odpowiedzialni za zrujnowanie Warszawy. Oprócz gen. von dem Bacha-Zelewskiego znaleźli się na niej m.in. generałowie Rainer Stahel i Heinz Reinefarth.

11 września

Odezwa gen. von dem Bacha-Zelewskiego do mieszkańców Warszawy, zrzucająca odpowiedzialność za fiasko polsko-niemieckich pertraktacji na dowództwo AK.

13 września

Rozmowy delegacji powstańczej, w Niemcy zniszczyli mosty: Poniatowskiego, Kierbedzia, Gdański i Średnicowy.
Kolejne dwie duże (13 i 17 września) deportacje warszawiaków do Auschwitz. W sumie przewieziono tam 4 tys. osób.

14 września

Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych gen. Kazimierz Sosnkowski awansował płk. Chruściela „Montera” do stopnia generała brygady „za wybitne dowodzenie i przykład osobistego męstwa w walkach o Warszawę”.
Józef Stalin podpisał w Moskwie rozkaz o zdobyciu Pragi.
W walkach o Pragę zginęło, zostało rannych lub zaginęło 1792 żołnierzy 1. Dywizji Piechoty Ludowego Wojska Polskiego im. Tadeusza Kościuszki.
Sowieckie zrzuty broni i żywności; samoloty sowieckie odbyły 282 loty nad walczącą stolicą.
Natarcie wojsk niemieckich na Górny Czerniaków.

15 września

Pierwsze oddziały 1. Dywizji Piechoty LWP wylądowały na przyczółku czerniakowskim.

16 września

Początek walk 3. Dywizji Piechoty LWP o przyczółki warszawskie na lewym brzegu Wisły (16-23 września).
Niemieckie lotnictwo zbombardowało budynek kina „Helgoland”, w którym powstańcy stworzyli obóz dla jeńców niemieckich.

17 września

Naczelny Wódz Polskich Sił Część oddziałów 2. Dywizji Piechoty LWP przedostało się na Żoliborz.
Nieudane próby nawiązania łączności telefonicznej dowództwa AK ze sztabem Armii Czerwonej.

18 września

Nad Warszawą pojawiło się ponad 100 amerykańskich samolotów B-17, które dokonały zrzutów.

19 września

Gen. Komorowski „Bór” w odezwie do powstańców wezwał do dalszego oporu zbrojnego przeciw Niemcom.

20 września

Naczelny Wódz Polskich Sił Część odKolejne oddziały 2. Dywizji Piechoty LWP przeprawiły się przez Wisłę na przyczółek czerniakowski.
Dowodzony przez ppłk. Mazurkiewicza „Radosława” oddział ok. 200 powstańców przedostał się kanałami z Czerniakowa na Mokotów.
Gen. Komorowski „Bór” wydał rozkaz o utworzeniu Warszawskiego Korpusu AK – regularnych oddziałów Wojska Polskiego złożonych z sił powstańczych. Dowódcą korpusu mianowano gen. Chruściela „Montera”.

21 września

Alianckie lotnictwo dokonało ostatnich zrzutów zaopatrzenia nad Warszawą.
Walki 6. pułku piechoty LWP z Niemcami na Żoliborzu.

22 września

Wydawany przez Niemców w języku polskim „Nowy Kurier Warszawski” napisał: „Zgliszcza i ruiny na ulicach – takie owoce wydawał szaleńczy pomysł generała Bora urządzenia powstania w Warszawie, przypłaconego życiem dziesiątek tysięcy niewinnych ofiar oraz gehenną setek tysięcy uchodźców”.
Gen. Chruściel „Monter” wysłał do marszałka ZSRS Konstantego Rokossowskiego pismo, w którym zaoferował pomoc wojskową w planowanym sowieckim szturmie na Warszawę.
Niemcy zdobyli przyczółek czerniakowski, broniony przez powstańców i żołnierzy LWP, mordując następnie ok. 200 rannych.

26 września

Naczelny Komendant Obwodu Mokotów AK ppłk Józef Rokicki „Karol” przeprowadził ewakuację swych wojsk z Mokotowa do Śródmieścia. Nie dotarł do niego rozkaz gen. Chruściela „Montera” nakazujący dalszą obronę Mokotowa.
Niemcy rozstrzelali 98 powstańców, którzy wychodzili z kanału przy ul. Chocimskiej.

27 września

Kapitulacja oddziałów powstańczych (ok. 2 tys. żołnierzy) na Mokotowie.

28 września

Pertraktacje polsko-niemieckie w sprawie zakończenia walk w Warszawie.

29 września

Do KL Stutthof trafił transport 1258 mieszkańców Warszawy i powstańców.
Na Żoliborzu powstańcy wycofali się z Twierdzy Zmartwychwstanek przy ul. Krasińskiego.
W bitwie pod Jaktorowem Niemcy rozbili Grupę AK „Kampinos”

30 września

Prezydent RP na uchodźstwie Władysław Raczkiewicz zwolnił ze stanowiska Naczelnego Wodza PSZ gen. Sosnkowskiego i powołał na to stanowisko gen. Komorowskiego „Bora”.
Za tłumienie powstania Adolf Hitler nadał dowódcom wojsk niemieckich w Warszawie wysokie odznaczenia wojskowe: gen. von dem Bach-Zelewski i SS-Oberfuehrer Dirlenwanger otrzymali Krzyże Rycerskie Żelaznego Krzyża, a gen. Reinefarth – Liście Dębowe do Krzyża Rycerskiego Żelaznego Krzyża.
Kapitulacja oddziałów powstańczych na Żoliborzu; do niewoli trafiło 1490 żołnierzy AK.

1 października

Gen. Komorowski „Bór” zapowiedział na 2 października wszczęcie rozmów kapitulacyjnych z Niemcami.

2 października

W kwaterze gen. von dem Bacha-Zelewskiego w Ożarowie przedstawiciele Komendy Głównej AK płk Kazimierz Iranek-Osmecki „Jarecki” i ppłk Zygmunt Dobrowolski „Zyndram” podpisali „Układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie”, przewidujący przerwanie walki o godz. 21.00 czasu warszawskiego.
Rozpoczęła działalność komisja łącznikowa (jej organem wykonawczym był tzw. batalion osłonowy złożony z żołnierzy AK), której głównym celem było utrzymanie porządku w mieście oraz zabezpieczenie ewakuacji powstańców i cywilów.

3 października

Prezydent Raczkiewicz zarządził dwutygodniową żałobę w Polskich Siłach Zbrojnych.
Gen. Komorowski „Bór” wydał pożegnalny rozkaz do żołnierzy AK. „Z wiarą w ostateczne zwycięstwo naszej słusznej sprawy, z wiarą w Ojczyznę umiłowaną, wielką i szczęśliwą, pozostajemy wszyscy nadal żołnierzami obywatelami Niepodległej Polski, wierni sztandarowi Rzeczypospolitej” – wyjaśnił nowy Naczelny Wódz.
Mianowanie gen. Leopolda Okulickiego „Kobry” Komendantem Głównym AK.

4 października

Powstańcze Polskie Radio i radiostacja „Błyskawica” nadały ostatnie audycje.

5 października

Do niewoli niemieckiej trafiło 11 668 żołnierzy broniących Śródmieścia, a także członkowie naczelnego dowództwa powstania z gen. Komorowskim „Borem” na czele. (PAP)

31 lipca

Dowódca Armii Krajowej gen. Tadeusz Komorowski „Bór” wydał dowódcy Okręgu AK Warszawa-Miasto płk. Antoniemu Chruścielowi „Monterowi” rozkaz o rozpoczęciu 1 sierpnia 1944 r. o godz. 17.00 zbrojnej walki z Niemcami w Warszawie.

1 sierpnia

O godz. 17.00 (godzina „W”) wybuchło Powstanie Warszawskie. Do pierwszych walk z Niemcami doszło na Żoliborzu już ok. godz. 14.00; na Woli i w Śródmieściu Północ – ok. 16.00.
„Polacy! Od dawna oczekiwana godzina wybiła. Oddziały Armii Krajowej walczą z najeźdźcą niemieckim we wszystkich punktach Okręgu Stołecznego” – napisano w pierwszej powstańczej odezwie, rozklejonej na ulicach stolicy.
Siły Armii Krajowej liczyły 40-45 tys. żołnierzy, zorganizowanych w ośmiu obwodach podległych Komendzie Okręgu Warszawskiego AK (Śródmieście, Żoliborz, Wola, Ochota, Mokotów, Praga, Powiat i Okęcie) oraz w oddziałach wydzielonych. Powstańcy dysponowali ok. 2,5 tys. pistoletów, 1475 karabinami, 420 pistoletami maszynowymi, 94 ręcznymi karabinami maszynowymi, 20 ciężkich karabinami maszynowymi.
Powstańcy zdobyli hotel „Victoria” przy ul. Jasnej – miejsce to wybrano następnie na kwaterę płk. Chruściela „Montera”.
Żołnierze AK opanowali gmach Towarzystwa Ubezpieczeń „Prudential” (najwyższy wówczas budynek w Warszawie – 68 m wysokości) przy Placu Napoleona (obecnie Plac Powstańców Warszawy); na jego dachu zawieszono polską flagę.
Do polskiej niewoli trafił mjr Max Dirske, najwyższy stopniem niemiecki oficer przetrzymywany przez powstańców.
W reakcji na wybuch powstania w Warszawie Reichsfuehrer SS Heinrich Himmler powiedział: „Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy”.

2 sierpnia

Powstańcy zdobyli Pocztę Główną, Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych, Pałac Krasińskich, fabrykę Monopolu Tytoniowego oraz Elektrownię Warszawską na Powiślu.
W wyniku ran zmarła Krystyna Krahelska „Danuta” – poetka, autorka jednej z najpopularniejszych piosenek powstańczych „Hej chłopcy, bagnet na broń!”.
Ukazał się pierwszy powstańczy numer pisma AK „Biuletyn Informacyjny”.
Niemcy dokonali egzekucji ponad 600 osób przetrzymywanych w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej.
W klasztorze Ojców Jezuitów przy ulicy Rakowieckiej Niemcy najpierw schwytali kilkudziesięciu zakładników – zakonników i przypadkowych wiernych (w tym kobiety i chłopca), a następnie zabili większość z nich. Łącznie od kul karabinów i w wyniku eksplozji granatów zginęło ok. 40 osób.

3 sierpnia

Niemieckie bombowce po raz pierwszy od wybuchu powstania zbombardowały Warszawę.
Powstańcy opanowali Dworzec Pocztowy, Pałace Blanka i Mostowskich oraz Arsenał.
Komendant Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) Icchak Cukierman wydał odezwę do bojowników żydowskiego ruchu oporu z apelem o wstępowanie w szeregi powstańcze i walkę z Niemcami. „Od trzech dni lud Warszawy prowadzi walkę orężną z okupantem niemieckim. Bój ten jest i naszym bojem (…). Przez bój do zwycięstwa do Polski wolnej, niepodległej, silnej i sprawiedliwej” – głosiła odezwa.

4 sierpnia

Początek trwającej do 25 sierpnia fali masowych rozstrzeliwań, grabieży, podpaleń i gwałtów na warszawskiej Ochocie. 
Zarządzenie Komendy Okręgu Warszawa AK wzywające mieszkańców stolicy do budowy barykad.
Powstańczy sztab dowodzenia opuścił hotel „Victoria” i przeniósł się do budynku PKO przy ul. Jasnej.
Niemcy zrzucili z samolotów datowane na 2 sierpnia ulotki do żołnierzy AK, wzywające do zaprzestania działań zbrojnych przeciw Niemcom, rzekomo podpisane przez gen. Komorowskiego „Bora”.
Poległ Krzysztof Kamil Baczyński, poeta, czołowy przedstawiciel tzw. Pokolenia Kolumbów, żołnierz Batalionów AK „Zośka” i „Parasol”.
Załogi polskich i brytyjskich samolotów dokonały pierwszych zrzutów nad walczącą Warszawą.

5 sierpnia

Powstańcy zdobyli „Gęsiówkę” – niemiecki obóz koncentracyjny (KL Warschau) przy ul. Gęsiej, uwalniając 348 Żydów.
Brygada SS dowodzona przez SS-Oberfuehrera Oskara Dirlenwangera zamordowała na Woli około 20 tys. ludzi. W ciągu następnych dni liczba ofiar wzrosła do 40 tys.
Zakończyła się niemiecko-sowiecka bitwa na przedpolach Pragi.

6 sierpnia


Niemcy uruchomili w Pruszkowie obóz przejściowy (Dulag 121) dla ludności cywilnej Warszawy. Ogółem przeszło przez niego ok. 550 tys. mieszkańców stolicy.
Utworzenie Wojskowej Służby Społecznej (WSS), podlegającej Biurze Informacji i Propagandy Komendy Okręgu Warszawa AK. Do zadań WSS należała pomoc powstańcom oraz cywilom.
Rozpoczęła działalność harcerska poczta polowa

7 sierpnia


Walki Zgrupowania „Radosław” na cmentarzach kalwińskim i ewangelickim.

8 sierpnia


Pierwsza audycja powstańczej radiostacji AK „Błyskawica – nadana z gmachu PKO. „Halo, tu mówi +Błyskawica+! Stacja nadawcza Armii Krajowej w Warszawie, na fali 32, 8 oraz 52, 1 m. Duch Warszawy jest wspaniały” – to pierwsze słowa, jakie na falach „Błyskawicy” popłynęły w eter.
W wydawanym przez Referat Prasowy Okręgowej Delegatury Rządu RP na m.st. Warszawę „Komunikacie Informacyjnym” ukazało się obwieszczenie o powszechnym obowiązku pracy.

9 sierpnia


W trakcie ewakuacji Niemców z Pałacu Bruehla, siedziby gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera, zginął jego zastępca – dr Herbert Hummel.
Ukazały się pisma „Kurier Stołeczny” i „Barykady Powiśla”.

11 sierpnia

Rozkaz płk. Chruściela „Montera” regulujący zasady posługiwania się bronią oraz przepisy dotyczące wyposażenia i umundurowania.
Wojska niemieckie opanowały Wolę i Ochotę.
Odwrót Zgrupowania „Radosław” w kierunku Starego Miasta; z funkcji dowódcy zgrupowania ustąpił ciężko ranny ppłk Jan Mazurkiewicz „Radosław”.
Powstańcom przyznano pierwsze krzyże Virtuti Militari za udział w walkach z Niemcami.

12 sierpnia


Niemcy odbili z rąk polskich gmachy Dyrekcji Wodociągów i Kanalizacji, Starostwa Grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego, a także Wojskowy Instytut Geograficzny, Miejski Instytut Higieny i Dom Turystyczny.
Ukazał się pierwszy numer pisma „Barykada”.
vDo Auschwitz dotarły dwa pierwsze (12 i 13 sierpnia) i najliczniejsze transporty, łącznie 6 tys. warszawiaków, umieszczonych po wybuchu powstania w obozie przejściowym w Pruszkowie. W sumie Niemcy deportowali z Warszawy ok. 550 tys. mieszkańców i ok. 100 tys. ludzi z najbliższych okolic miasta. 55 tys. osób wywieźli stamtąd do obozów koncentracyjnych, z czego ok. 13 tys. do Auschwitz.

13 sierpnia

Niemcy zajęli Stawki, co spowodowało zamknięcie pierścienia wokół Starego Miasta.
Na ul. Kilińskiego przy Podwalu eksplodował niemiecki transporter z ładunkami wybuchowymi, zdobyty przez powstańców; w wyniku eksplozji śmierć poniosło co najmniej 300 osób, wśród nich 67 żołnierzy Batalionu „Gustaw”.
W kinie „Palladium” przy ul. Złotej odbył się dziennikarski pokaz kroniki filmowej „Warszawa walczy”.

15 sierpnia

Uroczystości w oddziałach powstańczych z okazji Święta Żołnierza Polskiego, obchodzonego na pamiątkę Bitwy Warszawskiej 1920 r.

14 sierpnia


Walki o Uniwersytet Warszawski: powstańcy zdobyli transporter opancerzony z Dywizji SS „Wiking”, nazywany „Jasiem” oraz „Szarym Wilkiem”.
Ewakuacja Szpitala Maltańskiego z ul. Senatorskiej na ul. Zgoda.

17 sierpnia

Polskie Radio nadało pierwszą słyszalną w Londynie audycję z powstańczej Warszawy.

19 sierpnia

Niemcy opanowali Politechnikę Warszawską.

16 sierpnia


Komunikat Radia Berlin o zdławieniu polskiego powstania w Warszawie.
W walkach na Starym Mieście polegli żołnierze AK: Tadeusz Gajcy – poeta, prozaik, krytyk literacki, redaktor konspiracyjnego pisma „Sztuka i Naród”, oraz Zdzisław Stroiński – poeta, również związany z pismem „Sztuka i Naród”.

18 sierpnia


Niemcy utworzyli Grupę „Dirlenwanger”, ok. 6,5 tys. oddział dowodzony przez SS-Oberfuehrera Oskara Dirlenwangera, którego żołnierze zasłynęli ze szczególnego okrucieństwa wobec polskich cywilów w czasie tzw. rzezi Woli.
Wojska niemieckie zajęły Zamek Królewski.

21 sierpnia

Nieudana próba przebicia się oddziałów powstańczych z Kampinosu i Żoliborza na Stare Miasto. W ciągu dwóch dni zaciętych walk (do 22 sierpnia) straty Polaków wyniosły ok. 400 zabitych i rannych.
Niemcy wysadzili w powietrze Pawiak oraz pobliskie więzienie dla kobiet – nazywane Serbią.
Projekcja drugiej kroniki filmowej „Warszawa walczy” w kinie „Palladium”.

20 sierpnia

Po zaciętych walkach powstańcy zdobyli budynek Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (PAST-y) przy ul. Zielnej.
Oddziały powstańcze wycofały się z Muranowa na Stare Miasto.

22 sierpnia

Powstańcy zdobyli gmach tzw. Małej PAST-y (podstacji telefonów) przy ul. Piusa XI (obecnie ul. Piękna).

23 sierpnia

Powstańcy odbili z rąk niemieckich kościół św. Krzyża na Krakowskim Przedmieściu i pobliską Komendę Policji.
Polskie natarcie na Uniwersytet Warszawski.

26 sierpnia

Sztab Komendy Głównej AK ewakuował się kanałami ze Starego Miasta do Śródmieścia.

25 sierpnia

Powstańcy opanowali „Cafe Club” przy ul. Nowy Świat.

27 sierpnia

Powstańcy zostali wyparci z Katedry św. Jana przy ul. Świętojańskiej. Niemcy wkroczyli również do Szpitala św. Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej.
Ppłk Mazurkiewicz ponownie objął dowództwo nad Zgrupowaniem AK „Radosław”, zastępując ciężko rannego mjr. Wacława Janaszka „Bolka”.

28 sierpnia

Niemcy zajęli gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych.
Okręgowy Delegat Rządu na Warszawę Marceli Porowski podpisał zarządzenie o powszechnym obowiązku pracy dla mężczyzn (od 17 do 50 lat) i kobiet (od 17 do 40 lat).

30 sierpnia

Niemcy zamordowali ok. 300 pacjentów szpitala św. Jana Bożego. Podobna liczba chorych zginęła lub została ranna w wyniku bombardowania Szpitala Ujazdowskiego przy ul. Chełmskiej.

29 sierpnia

USA i Wielka Brytania ogłosiły deklaracje, na mocy których żołnierzom AK przyznano pełnię praw kombatanckich.

1 września

Rozkaz Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego do żołnierzy AK, zawierający ostrą krytykę postawy zachodnich aliantów wobec Powstania Warszawskiego i Polski.

31 sierpnia

Nieudana próba przebicia się oddziałów powstańczych z Grupy „Północ” AK ze Starego Miasta do Śródmieścia; ok. 300 rannych i zabitych.
W kościele Sakramentek na Nowym Mieście w wyniku nalotu zginęło ok. 1000 osób; 300 ofiar bombardowania Pasażu Simonsa, u zbiegu ulic Długiej i Nalewki.
Niemcy wywieźli do KL Stutthof ponad 3100 więźniów obozu w Pruszkowie, wśród nich m.in. powstańców warszawskich.

2 września

Kapitulacja sił powstańczych na Starym Mieście – łącznie podczas walk poległo ok. 7 tys. żołnierzy AK, co stanowiło ok. 40 proc. całości strat w powstaniu. Zniszczeniu od niemieckiego pocisku uległa Kolumna Zygmunta III Wazy na Placu Zamkowym.
Niemcy zamordowali ok. 1300 osób w opuszczonym przez powstańców Starym Mieście.
Poczta Polowa AK wyemitowała pierwszy powstańczy znaczek, według projektu Stanisława Tomaszewskiego „Miedzy”.
Niemcy zajęli Sadybę.
Zmasowany atak bombowy niemieckich samolotów na Warszawę.
Powstańcy opanowali gmach Związku Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej (YMCA) przy ul. Konopnickiej.

3 września

Niemcy uznali prawa kombatanckie żołnierzy AK.

5 września

Powstańcy wycofują się z elektrowni na Powiślu.

4 września

Rozwiązanie Grupy „Północ” AK.
Ppłk Mazurkiewicz „Radosław” został mianowany dowódcą odcinka Czerniaków.
Bombardowanie gmachu PKO przy ul. Jasnej i elektrowni na Powiślu

6 września

Padły ostatnie punkty polskiego oporu na Powiślu.

7 września

Rozmowy delegacji powstańczej, w składzie m.in. z wiceprzewodniczącą Prezydium Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża Marią Tarnowską, z głównodowodzącym wojsk niemieckich gen. SS i Policji Erichem von dem Bachem-Zelewskim w sprawie ewakuacji ludności cywilnej z Warszawy.
Władze powstańcze wprowadziły na Żoliborzu godzinę policyjną, obowiązującą od godz. 20.

10 września

Natarcie Armii Czerwonej na przedmoście warszawskie.
Polskie Radio ogłosiło listę 28 niemieckich dowódców, którzy byli odpowiedzialni za zrujnowanie Warszawy. Oprócz gen. von dem Bacha-Zelewskiego znaleźli się na niej m.in. generałowie Rainer Stahel i Heinz Reinefarth.

8 września

Rozwiązanie Grupy „Północ” AK.
Ppłk Mazurkiewicz „Radosław” został mianowany dowódcą odcinka Czerniaków.
Bombardowanie gmachu PKO przy ul. Jasnej i elektrowni na Powiślu

11 września

Odezwa gen. von dem Bacha-Zelewskiego do mieszkańców Warszawy, zrzucająca odpowiedzialność za fiasko polsko-niemieckich pertraktacji na dowództwo AK.

13 września

Niemcy zniszczyli mosty: Poniatowskiego, Kierbedzia, Gdański i Średnicowy.
Kolejne dwie duże (13 i 17 września) deportacje warszawiaków do Auschwitz. W sumie przewieziono tam 4 tys. osób.

15 września

Pierwsze oddziały 1. Dywizji Piechoty LWP wylądowały na przyczółku czerniakowskim.

14 września

Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych gen. Kazimierz Sosnkowski awansował płk. Chruściela „Montera” do stopnia generała brygady „za wybitne dowodzenie i przykład osobistego męstwa w walkach o Warszawę”.
Józef Stalin podpisał w Moskwie rozkaz o zdobyciu Pragi.
W walkach o Pragę zginęło, zostało rannych lub zaginęło 1792 żołnierzy 1. Dywizji Piechoty Ludowego Wojska Polskiego im. Tadeusza Kościuszki.
Sowieckie zrzuty broni i żywności; samoloty sowieckie odbyły 282 loty nad walczącą stolicą.
Natarcie wojsk niemieckich na Górny Czerniaków.

17 września

Część oddziałów 2. Dywizji Piechoty LWP przedostało się na Żoliborz.
Nieudane próby nawiązania łączności telefonicznej dowództwa AK ze sztabem Armii Czerwonej.

16 września

Początek walk 3. Dywizji Piechoty LWP o przyczółki warszawskie na lewym brzegu Wisły (16-23 września).
Niemieckie lotnictwo zbombardowało budynek kina „Helgoland”, w którym powstańcy stworzyli obóz dla jeńców niemieckich.

18 września

Nad Warszawą pojawiło się ponad 100 amerykańskich samolotów B-17, które dokonały zrzutów.

19 września

Gen. Komorowski „Bór” w odezwie do powstańców wezwał do dalszego oporu zbrojnego przeciw Niemcom.

21 września

Alianckie lotnictwo dokonało ostatnich zrzutów zaopatrzenia nad Warszawą.
Walki 6. pułku piechoty LWP z Niemcami na Żoliborzu.

20 września

Kolejne oddziały 2. Dywizji Piechoty LWP przeprawiły się przez Wisłę na przyczółek czerniakowski.
Dowodzony przez ppłk. Mazurkiewicza „Radosława” oddział ok. 200 powstańców przedostał się kanałami z Czerniakowa na Mokotów.
Gen. Komorowski „Bór” wydał rozkaz o utworzeniu Warszawskiego Korpusu AK – regularnych oddziałów Wojska Polskiego złożonych z sił powstańczych. Dowódcą korpusu mianowano gen. Chruściela „Montera”.

26 września

Komendant Obwodu Mokotów AK ppłk Józef Rokicki „Karol” przeprowadził ewakuację swych wojsk z Mokotowa do Śródmieścia. Nie dotarł do niego rozkaz gen. Chruściela „Montera” nakazujący dalszą obronę Mokotowa.
Niemcy rozstrzelali 98 powstańców, którzy wychodzili z kanału przy ul. Chocimskiej.

22 września

Kolejne oddziały 2. Dywizji Piechoty LWP przeprawiły się przez Wisłę na przyczółek czerniakowski.
Dowodzony przez ppłk. Mazurkiewicza „Radosława” oddział ok. 200 powstańców przedostał się kanałami z Czerniakowa na Mokotów.
Gen. Komorowski „Bór” wydał rozkaz o utworzeniu Warszawskiego Korpusu AK – regularnych oddziałów Wojska Polskiego złożonych z sił powstańczych. Dowódcą korpusu mianowano gen. Chruściela „Montera”.

27 września

Kapitulacja oddziałów powstańczych (ok. 2 tys. żołnierzy) na Mokotowie.

28 września

Pertraktacje polsko-niemieckie w sprawie zakończenia walk w Warszawie.

30 września

Prezydent RP na uchodźstwie Władysław Raczkiewicz zwolnił ze stanowiska Naczelnego Wodza PSZ gen. Sosnkowskiego i powołał na to stanowisko gen. Komorowskiego „Bora”.
Za tłumienie powstania Adolf Hitler nadał dowódcom wojsk niemieckich w Warszawie wysokie odznaczenia wojskowe: gen. von dem Bach-Zelewski i SS-Oberfuehrer Dirlenwanger otrzymali Krzyże Rycerskie Żelaznego Krzyża, a gen. Reinefarth – Liście Dębowe do Krzyża Rycerskiego Żelaznego Krzyża.
Kapitulacja oddziałów powstańczych na Żoliborzu; do niewoli trafiło 1490 żołnierzy AK.

29 września

Kolejne oddziały 2. Dywizji Piechoty LWP przeprawiły sDo KL Stutthof trafił transport 1258 mieszkańców Warszawy i powstańców.
Na Żoliborzu powstańcy wycofali się z Twierdzy Zmartwychwstanek przy ul. Krasińskiego.
W bitwie pod Jaktorowem Niemcy rozbili Grupę AK „Kampinos”

2 października

Komendant Obwodu Mokotów AK ppłk Józef Rokicki „Karol” przeprowadził ewakuację swych wojsk z Mokotowa doW kwaterze gen. von dem Bacha-Zelewskiego w Ożarowie przedstawiciele Komendy Głównej AK płk Kazimierz Iranek-Osmecki „Jarecki” i ppłk Zygmunt Dobrowolski „Zyndram” podpisali „Układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie”, przewidujący przerwanie walki o godz. 21.00 czasu warszawskiego.
Rozpoczęła działalność komisja łącznikowa (jej organem wykonawczym był tzw. batalion osłonowy złożony z żołnierzy AK), której głównym celem było utrzymanie porządku w mieście oraz zabezpieczenie ewakuacji powstańców i cywilów.

1 października

Gen. Komorowski „Bór” zapowiedział na 2 października wszczęcie rozmów kapitulacyjnych z Niemcami.

3 października

Prezydent Raczkiewicz zarządził dwutygodniową żałobę w Polskich Siłach Zbrojnych.
Gen. Komorowski „Bór” wydał pożegnalny rozkaz do żołnierzy AK. „Z wiarą w ostateczne zwycięstwo naszej słusznej sprawy, z wiarą w Ojczyznę umiłowaną, wielką i szczęśliwą, pozostajemy wszyscy nadal żołnierzami obywatelami Niepodległej Polski, wierni sztandarowi Rzeczypospolitej” – wyjaśnił nowy Naczelny Wódz.
Mianowanie gen. Leopolda Okulickiego „Kobry” Komendantem Głównym AK.

4 października

Powstańcze Polskie Radio i radiostacja „Błyskawica” nadały ostatnie audycje.

5 października

Do niewoli niemieckiej trafiło 11 668 żołnierzy broniących Śródmieścia, a także członkowie naczelnego dowództwa powstania z gen. Komorowskim „Borem” na czele. (PAP)

Napisz do nas

Zapraszamy do kontaktu

Kontakt